Art. 48. § 1. Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy:
1) w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim
stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki;
2) w sprawach swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej,
krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego
stopnia;
3) w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
4) w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą
prawnym jednej ze stron;
5)5) w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego
orzeczenia, jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem
sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których
występował jako prokurator;
6) w sprawach o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie
prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, jeżeli brał udział w wydaniu
tego orzeczenia.
§ 2. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa,
przysposobienia, opieki lub kurateli.
§ 3. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą
o wznowienie lub skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tej skargi.
Treść i oznaczenia zachowane ze źródła. Indeks górny może być zapisany cyframi podniesionymi lub w nawiasie kwadratowym.
Uwagi z całych stron, na których znajduje się ten artykuł. Mogą odnosić się także do sąsiednich przepisów.
Strona 13 · przypisy i oznaczenia
5) Utracił moc z dniem 30 lipca 2004 r. w związku z art. 401 pkt 1 i art. 379 pkt 4, w zakresie, w jakim
ogranicza wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy tylko do spraw, w których rozstrzyganiu brał
udział w instancji bezpośrednio niższej, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia
20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 19/02 (Dz. U. poz. 1783).
6) Utracił moc z dniem 9 czerwca 2020 r. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o
wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na podstawie wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2020 r. sygn. akt P 13/19 (Dz. U. poz. 1017).
7) Utracił moc z dniem 28 lutego 2022 r. w zakresie, w jakim za przesłankę mogącą wywołać
uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie uznaje jakąkolwiek
okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania tego sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, na
podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt P 10/19 (Dz. U.
poz. 480).
Pełny tekst dokumentu ujednoliconego Sejmu z datą wydrukowaną w źródle. Kontrola techniczna: integralność SHA-256, zachowanie znaków, numeracja i powiązania. Nie jest to potwierdzenie aktualnego stanu prawnego ani redakcja prawnicza. Zachowano oznaczenia zmian przyszłych oraz przypisy; należy czytać je razem z tekstem.
Data dokumentu źródłowego: 2026-10-16. Kontrola techniczna: Automatyczna kontrola ekstrakcji dokumentu Sejmu.
Źródło pobrano 2026-10-17 13:34:17. Opublikowano 2026-10-18 05:44:53.